Nöbetçi Eczaneler
Çocuklarda antibiyotik kullanımı, Türkiye’de ve dünyada en sık yanlış uygulanan tedavi yöntemlerinden biri olarak öne çıkıyor. Özellikle ebeveynler, çocuklarında ateş, boğaz ağrısı, öksürük veya grip benzeri şikâyetler görüldüğünde, iyileşme sürecini hızlandırmak amacıyla antibiyotiğe yöneliyor. Ancak uzmanlara göre bu yaklaşım, hem çocuk sağlığı hem de toplum sağlığı açısından ciddi riskler barındırıyor.
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Seyhan Perihan Çobanoğlu Saf, antibiyotiklerin yalnızca bakteri kaynaklı enfeksiyonlarda etkili olduğunun altını çizerek, viral hastalıklarda bu ilaçların hiçbir fayda sağlamadığını belirtiyor.
Bilinçsiz Kullanım Organlara Zarar Veriyor
Uzmanlara göre gereksiz antibiyotik kullanımı, özellikle karaciğer ve böbrekler üzerinde ekstra yük oluşturuyor. Antibiyotikler zararlı bakterilerle birlikte vücuttaki yararlı bakterileri de yok edebildiği için bağırsak mikrobiyotasına zarar veriyor. Bu durum bağışıklık sisteminin zayıflamasına ve uzun vadede farklı sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
En önemli risklerden biri ise antibiyotik direnci. Yanlış ve sık antibiyotik kullanımı, bakterilerin zamanla bu ilaçlara karşı direnç geliştirmesine neden oluyor. Bu da ilerleyen dönemlerde ciddi enfeksiyonların tedavisini zorlaştırıyor.
Gereksiz Kullanım Neden Yaygın?
Antibiyotiklerin “güçlü ilaç” olduğu algısı ve ailelerin sabırsız davranması, gereksiz kullanımın başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Oysa soğuk algınlığı ve grip gibi viral enfeksiyonlar, çoğu zaman 48–72 saat içinde destek tedavileriyle kendiliğinden iyileşebiliyor. Bu süreçte antibiyotik kullanıldığında, iyileşme ilaca bağlanıyor ve yanlış bir alışkanlık pekişiyor.
Hangi Durumlarda Antibiyotik Gerekir?
Antibiyotik tedavisine başlanabilmesi için enfeksiyonun bakteriyel kökenli olması gerekiyor. Klinik uygulamada iki durum öne çıkıyor:
İlkinde, hastalık başvuru anında bakteriyel bulgular gösteriyor ve gerekli tetkiklerle doğrulanıyor. Bu durumda antibiyotik tedavisine hemen başlanıyor.
İkinci durumda ise hastalık viral seyir gösteriyor ve hasta destek tedavileriyle izleniyor. Ancak 3–4 gün içinde iyileşme yerine kötüleşme görülürse, sekonder bakteriyel enfeksiyon gelişebiliyor ve bu aşamada antibiyotik gerekebiliyor.
Ebeveynler Nelere Dikkat Etmeli?
Uzmanlar, daha önce kullanılan antibiyotiklerin doktora danışılmadan tekrar verilmemesi gerektiğini vurguluyor. Antibiyotikler, hekim tarafından önerilen doz, süre ve aralıklara uygun şekilde kullanılmalı; çocuk iyileşti diye tedavi erken kesilmemeli.
Bol sıvı tüketimi, istirahat, burun temizliği ve ateş kontrolü gibi destekleyici yöntemler ise çoğu viral enfeksiyon için yeterli oluyor.