Nöbetçi Eczaneler
ABD Donanması’nın 13 milyar dolarlık amiral gemisi USS Gerald R. Ford (CVN-78), ileri teknoloji sistemleriyle öne çıkarken beklenmedik bir krizle gündemde: Tuvaletler ve atık su altyapısı. Nükleer güçle çalışan ve elektromanyetik uçak fırlatma sistemleriyle donatılan gemide, vakumlu atık sistemi (VCHT) kaynaklı arızalar mürettebatın günlük yaşamını zorlaştırıyor.
Kruvaziyer mantığı, savaş gemisinde sorun yarattı
Su tasarrufu amacıyla kruvaziyer gemilerde kullanılan vakumlu atık sistemi tercih edildi. Bu sistem, yüksek miktarda su yerine negatif basınçla atıkları dar borular üzerinden merkezi tanklara taşıyor. Ancak savaş gemisinin aylarca limana uğramadan görev yapması, sistemi daha hassas hale getiriyor.
Yaklaşık 400 kilometrelik boru hattı ve yüzlerce tuvaletin birbirine bağlı olduğu kapalı devre yapı, küçük bir arızada tüm bölgenin devre dışı kalmasına yol açabiliyor. Tek bir valf sorunu ya da tıkanıklık, onlarca tuvaletin aynı anda kullanılamaz hale gelmesine neden olabiliyor.
Yedek sistem yok
Sistemde arıza yaşandığında alternatif bir çözüm bulunmaması da eleştiri konusu. Gemide seyyar tuvalet ya da acil durum ekipmanı yer almıyor. Arızalar yarım saatten iki saate kadar sürebiliyor; bu süreçte personel farklı bölümlerde çalışır durumdaki tuvalet arıyor.
Donanma iç yazışmalarına göre bakım personeli zaman zaman günde 19 saate kadar çalışarak arızalara müdahale ediyor. 2023’ten bu yana onlarca kez dış teknik destek talep edildiği belirtiliyor.
Asit temizliği ve yüksek maliyet
Borularda oluşan kalsiyum ve kimyasal tortular sistemi daha da kırılgan hale getiriyor. ABD Sayıştayı (GAO), hattın düzenli asit temizliği gerektirdiğini bildiriyor. Her bir temizlik işleminin yaklaşık 400 bin dolara mal olduğu ifade ediliyor. Bu işlemler açık denizde yapılamadığı için geminin tersaneye yanaşması gerekiyor.
Benzer sorun daha önce de yaşandı
Vakumlu sistem ilk kez USS George H. W. Bush uçak gemisinde uygulanmış, 2011 yılında yüzlerce tuvaletin aynı anda devre dışı kaldığı kriz yaşanmıştı. O dönemde binlerce saatlik iş gücü kaybı oluşmuştu.
Uzmanlar, bu tür teknik sorunların operasyonel kapasiteyi doğrudan etkilemese de personel moralini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Donanma yetkilileri ise arızaların azaldığını ve planlı modernizasyon kapsamında sistemin iyileştirileceğini savunuyor.
Geminin mevcut görevi tamamladıktan sonra Virginia’daki tersanede kapsamlı bakıma alınması planlanıyor. Ancak kalıcı çözümün hayata geçirilmesinin yıllar alabileceği belirtiliyor.