Nöbetçi Eczaneler
Medicana Ataköy Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Pınar Balgöz Ergül, çocuklarda yoğun ekran maruziyetinin dil gelişimi, dikkat süresi ve sosyal beceriler üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğine dikkat çekti.
Hastaneden yapılan açıklamaya göre, otizm spektrum bozukluğu genetik ve biyolojik temelli bir nörogelişimsel farklılık olarak tanımlanırken, ekran kullanımının otizme neden olmadığı bilimsel araştırmalarla ortaya konmuş durumda. Ancak, ekranın aşırı kullanımı çocuklarda otizm benzeri belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabiliyor.
“Dil gelişimi ve sosyal beceriler zarar görebiliyor”
Uzm. Dr. Ergül, özellikle 0-3 yaş grubundaki çocukların uzun süre ekran başında kalmasının sözel iletişim becerilerinin gelişimini yavaşlattığını vurguladı. Göz teması kurma, duygu paylaşımı gibi temel sosyal becerilerin yeterince gelişemediğini belirten Ergül, “Çocuk gerçek hayattaki etkileşim yerine ekrana odaklandığında, sosyal gelişim sekteye uğrayabilir.” dedi.
Sürekli hareketli ve hızlı içeriklere maruz kalan çocukların dikkat süresinin de olumsuz etkilendiğini ifade eden Ergül, “Aşırı ekran kullanımına bağlı olarak konuşmama, göz teması kurmama gibi davranışlar gelişebilir. Bu belirtiler otizmle karıştırılabilir; ancak ekran süresi azaltıldığında gerileme görülebilir.” diye konuştu.
Ebeveynlere uyarı: Ekran süresini kontrol altına alın
Dr. Ergül, 0-2 yaş arası çocukların ekrandan tamamen uzak tutulması gerektiğini, 2-6 yaş aralığında ise günlük ekran süresinin 30-60 dakikayı geçmemesi gerektiğini belirtti. Sürenin mümkünse kısa parçalara bölünmesi ve ebeveyn gözetiminde izlenmesi gerektiğini vurgulayan Ergül, “Çocuğunuzla birlikte izlediğiniz içerikler üzerine sohbet edin. Bu yaklaşım, ekranı pasif bir etkinlik olmaktan çıkarır ve iletişimi destekleyen bir araca dönüştürür.” dedi.
Ekranın ödül ya da ceza olarak kullanılmaması gerektiğine de değinen Ergül, bu tutumun çocuklarda ekranla duygusal bir bağ kurmasına ve bağımlılık gelişmesine neden olabileceğini aktardı.
Alternatifler: Açık hava ve yaratıcı etkinlikler
Ekranın yerini alabilecek aktivitelerin önemine işaret eden Ergül, açık hava oyunları, yaşa uygun kitaplar, resim ve yapboz gibi etkinliklerin çocukların gelişimine katkı sağladığını belirtti. Yaşıtlarla geçirilen zamanın sosyal beceriler açısından çok değerli olduğunu da sözlerine ekledi.
Çocukların davranışlarının büyük ölçüde ebeveynleri taklit ederek şekillendiğine dikkat çeken Ergül, “Siz ne kadar çok ekran başında zaman geçirirseniz, çocuğunuz da bunu normal kabul eder. Bu yüzden ekran kullanım alışkanlıklarınıza dikkat etmelisiniz.” dedi.
Otizmle karışabilecek belirtiler
Dr. Ergül, göz teması kurmama, yalnız kalma isteği, konuşma gecikmesi gibi belirtilerin sadece otizme işaret etmeyebileceğini, ekran kaynaklı gelişimsel sorunların da benzer davranışlara yol açabileceğini belirtti. Bu tür durumlarda mutlaka bir çocuk psikiyatri uzmanına danışılması gerektiğini söyledi.
Son olarak ekran kullanımının tamamen ortadan kaldırılamayacağını kabul eden Ergül, önemli olanın sınırlı, dengeli ve bilinçli bir kullanım alışkanlığı oluşturmak olduğunu vurguladı.