Ana Sayfa Arama Galeri Video Yazarlar
Üyelik
Üye Girişi
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri
WhatsApp
Sosyal Medya

Bir Bayrak, Bir Devlet Yaratır mı?

Bir bayrak dikmek, bir ülke kurmaya yeter mi? Rose Adası’nın hikayesi, bağımsızlığın yalnızca ilan etmekten ibaret olmadığını gösteriyor.

Bir bayrak dikmek, bir ülke kurmaya yeter mi? Rose Adası’nın

Çocukluğundan beri hayat gayesini arayan bir insanın asıl amacının kendi devletini kurmak olduğunu düşünelim. Önce bir toprak parçası buluyor, ardından o alanı simgeleyecek bir bayrak dikiyor, alana gelen insanlardan hükümetini ilan ediyor ve kendisini bağımsız bir ülke olarak tanımlıyor. Peki bütün bunları gerçekleştirmek, gerçekten bir devlet kurduğu anlamına mı gelir? Yoksa devlet olmak, kişinin kendi kararıyla vereceği ilandan çok daha fazlasını mı gerektirir?

Bu yazımızda yaşanmış bir olaydan esinlenerek çekilen 2020 yapımı Rose Adası’nın İnanılmaz Hikayesi filmini inceleyeceğiz. Film, bahsettiğimiz sorular etrafında şekilleniyor. Karakterimiz olan Giorgio Rosa, İtalya kıyılarının açıklarında yapay bir platform inşa ederek o alanı bağımsız bir devlet olarak ilan ediyor. Kendi bayrağını, resmi dilini ve hatta hükümetini bile oluşturuyor. Ancak bu girişim, İtalya’nın müdahalesiyle karşı karşıya kalıyor. İlk bakışta sıra dışı bir bağımsızlık hikayesi gibi görünen bu olayın aslında uluslararası sistemin nasıl işlediğine dair önemli bir tartışmayı gözler önüne seriyor.
Rose Adası ve bağımsızlık fikrini temsil eden yapay platform

Uluslararası hukukta bir devletin varlığından söz edebilmek için 1933 tarihli Montevideo Sözleşmesi’nin birinci maddesinde dört temel ölçüt sıralanıyor: sınırları belirli bir ülke, sürekli nüfus, etkin bir hükümet ve diğer devletlerle ilişki kurabilme kapasitesi. Bu ölçütler değerlendirildiği takdirde karşımıza yalnızca bağımsızlığını ilan etmiş bir platform ortaya çıkıyor.

Öncelikle üzerinde egemenlik iddia edilen alanın niteliği önemli. Rose Adası, doğal bir kara parçası olmaktan ziyade denizin ortasına inşa edilmiş yapay bir platform. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin 60. maddesinin 8. fıkrası da yapay adaların ada statüsüne sahip olmadığını ve kendisine ait karasuları oluşturamayacağını açıkça belirtiyor. Dolayısıyla bu platformun bir devletin doğal kara parçası gibi değerlendirilmesi hukuken oldukça sorunlu.

Nüfus meselesinde de benzer bir durumla karşılaşıyoruz. Filmde adaya farklı ülkelerden insanların geldiğini, vatandaşlık taleplerinin oluştuğunu ve hatta pasaport bile verildiğini görüyoruz. Ancak bir yere günübirlik ziyaretler yapılması ya da insanların orada belirli sürelerle bulunması, sürekli nüfus koşulunu karşılamak için yeterli bir unsur oluşturmuyor. Burada önemli olan, insanların yerleşik bir yaşam kurabilmesi, bir kimliğin oluşabileceği toplumsal düzenin süreklilik kazanması.

Hükümet meselesi ise filmde olduğu gibi yalnızca birkaç kişinin bir araya gelerek bakanlıklar ilan etmesinden ibaret değil. Bir yönetimin kamu düzenini sağlayabilmesi, kararlarını uygulayabilmesi ve kendi otoritesini sürdürebilmesi gerekiyor. Yani baştan aşağı nüfusa oranla teşkilatlanması gerekiyor. Rose Adası’nın İtalya müdahalesi karşısında varlığını devam ettirememesi de bu açıdan önemli bir gösterge.
Rose Adası'nın bağımsızlık ilanı sonrası bastırdığı posta pulu

Ancak burada bir ayrımı gözden kaçırmamak gerekiyor. Bir devletin varlığı, diğer devletlerin onu tanımasına doğrudan bağlı değildir. Montevideo Sözleşmesi’nin üçüncü maddesi de devletin siyasi varlığının tanınmadan bağımsız olduğunu ifade eder. Buna rağmen uluslararası ilişkilerde tanınma, diplomatik ilişkiler ve diğer devletlerle kurulan siyasi bağlar, bir devletin uluslararası sistemde hareket alanını ciddi ölçüde etkiler. Yani hukuken devlet olabilmek ile uluslararası sistemde kabul görmek aynı şey değildir.

Şimdi kendimizi Giorgio Rosa’nın yerine koyalım ve nasıl bir yol izleyebileceğimizi düşünelim.  

Öncelikle bağımsızlık ilanını ilk adım olarak görmezdim. Çünkü bir bayrak dikmek, ülkeye isim vermek ya da daha nüfusu oturmamış bir alana hükümet kurmak, kendi başına sürdürülebilir bir devlet ortaya çıkarmıyor. İlk olarak platformu gerçekten yaşanabilir bir yerleşim alanına dönüştürmeye çalışmak gerekli diye düşünüyorum. Barınma, su gibi insanın temel ihtiyaçlarını giderebilecek sistemler kurmadan kalıcı bir düzen öngörülemez diye düşünmekteyim. Ardından da güvenlik ve ekonomik faaliyetlerin kurulması bu girişimin devamlılığı açısından daha anlamlı bir başlangıç olurdu. Bu ihtiyaçların karşılandığı düzenin kurulmasının ardından adaya gelenlerin geçici ziyaretçiler olmasını değil, ortak bir yaşamın parçası haline gelmesini sağlamaya çalışırdım. Çünkü bir topluluğun varlığı, yalnızca aynı yerde bulunan insanlardan değil, birlikte sürdürdükleri toplumsal faaliyetlerden oluşur. İnsan hem emek verdiği hem de dahil olduğu yere ait hisseder ya bu şekilde bir bağ kurmaya da çalışabiliriz diye düşünüyorum. Böyle bir yapı kurulmadan ilan edilen bağımsızlığın, kağıt üzerinde kalma ihtimali oldukça yüksek.

Yönetim konusunda başlangıçta karmaşık ve büyük bir teşkilatlanma yerine, nüfusun ihtiyaçlarına göre şekillenen basit bir idari yapı tercih ederdim. Başbakanın da içinde bulunduğu beş kişilik bir kabine ve farklı alanlarda çalışan komiteler, ilk aşamada yeterli olabilirdi. Zamanla ortaya çıkan sorunlara ve tedbirler göz önünde bulundurularak bu yapıyı geliştirmek, henüz ihtiyaçları belli olmayan bir topluluğa baştan büyük bir yönetim sistemi dayatmaktan daha işlevsel olurdu. Bütün bunlar gerçekleşse bile doğrudan bağımsızlık ilanına yönelmek yerine, İtalya ile kurulabilecek siyasi ilişkiyi de hesaba katmayı düşünebiliriz. Tercih edilebilecek yollardan biri İtalya’ya bağlı özel statülü bir özerk yapı için müzakere zemini oluşturmak olabilir. Böyle bir yaklaşım, İtalya’yı doğrudan karşımıza almak yerine onun güvenlik ve siyasi çıkarlarını da dikkate alan bir çözüm arayışına dayanırdı.

Rose Adası bağımsızlık planı varsayımı

Filmde İtalya’nın öne çıkardığı gerekçelerden biri, kendi vatandaşlarının platformda güvende olmadığı yönündeki endişesiydi. Bu nedenle yaşanılabilir, güvenli ve düzenli bir yerleşim yeri oluşturmak, bu endişeye karşı somut bir cevap olabilirdi. Farklı ülkelerden insanların da katıldığı bir topluluk oluşturmak ve bu yapının İtalya açısından sağlayabileceği olası faydaları ortaya koymak müzakerelerde kullanılabilecek unsurlar olabilirdi.

Elbette böyle bir stratejinin kabul edileceğinin ya da uzun vadede bağımsızlığa ulaşılacağının bir garantisi yok. Sadece siyaset biliminin sunduğu alan sayesinde bu film özelinde düşüncelerimi dile getirdim. Ancak benim açımdan önemli olan, bağımsızlık iddiasını sadece semboller üzerinden değil, işleyen bir toplumsal ve siyasi yapı üzerinden güçlendirmek olurdu. İtalya ile sağlanacak bir uzlaşma, uluslararası alanda daha geniş bir meşruiyet kazanmanın da önünü açabilirdi.

Rose Adası’nın hikayesi bize aslında yalnızca başarısız bir bağımsızlık girişimini anlatmıyor. Aynı zamanda bir siyasi iddianın ne zaman gerçekliğe dönüşebileceğini sorgulatıyor. Bir devlet kendisini bağımsız ilan edebilir. Ancak bu ilanı sürdürebilecek bir toplumsal düzen, yönetim kapasitesi ve siyasi zemin oluşturamadığında iddiası ne kadar güçlü olabilir?

Aslında işin özü bağımsızlık ilan etmek değil, o bağımsızlığı sürdürebilecek koşulları oluşturabilmektir. Rose Adası’nın hikayesini izlerken uluslararası hukuk, siyaset ve devlet ilişkilerine dair bu tartışmayı kendi gözünüzden değerlendirebilirsiniz.