Sanat kimine göre bağımsız bir alan, kimine göre üretildiği yerin kimliğini temsil eden bir araçtır. Sinema salonları, özellikle alışveriş merkezlerinin üst katlarında yer alan insanların eğlenmek için veya bir hafta sonu aktivitesi olarak değerlendirdiği bir yerdir. Ancak, sinema sadece bir eğlence aracı değil aynı zamanda kültürel bir hafızadır.
Her toplumun kendine özgü bir sinema geleneği vardır. Örneğin, uzun süreli filmlerden söz edildiğinde çoğu insanın aklına Hint filmleri gelir. Genel olarak Hindistan filmi değil, Hint filmi diye adlandırırız. Haluk Bilginer’in bir röportajında dile getirdiği “Türkiye sineması diyelim biz ona” ifadesi halihazırda olan bir tartışmayı yeniden gündeme getirdi. Ali Aksöz bu ifadenin üstüne sosyal medya hesabından “Türk sineması, Türk edebiyatı, Türk musikisi” diyerek karşılık verdi. Türk sineması veya Türkiye sineması… Bu iki ifadeyi ayırt edebilmek için henüz öğrenme çağında olan bir çocuğun anlamaya çalıştığını farz edersek “Bu ikisinin farkı ne?” diye soru yöneltir. İki ifadenin farkını ayırt edebilmemiz için öncelikle söz konusu ifadelerin hangi amaçlarla kullanıldığına odaklanmamız gerekiyor.

Türk sineması, Türkiye’nin kültürel birikimi içerisinde şekillenen sinema geleneğini çağrıştırır. Türkiye sineması ise bir kültürü tanımlamanın ötesinde, farklı etnik ve kökenlerin sinema üretimindeki varlığını vurgulamak amacıyla ifade edilebilir. Ancak buradaki iki ifadenin yarattığı tartışma, hangi anlamı dışarda bıraktığı noktasında ortaya çıkıyor. Bir kesim Türkiye sineması ifadesini daha birleştirici algılarken, diğer kesim Türk sineması ifadesinin daha ortak bir kültürel mirası temsil ettiğini düşünüyor.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün vatandaşlık anlayışı da, Türkiye’de yaşayan çoğu insana göre Türk sineması ifadesini daha çok destekler nitelikte. Nitekim 1924 Anayasası’nın 88. maddesinde yer alan vatandaşlık tanımı da bu anlayışın hukuki çerçevesini ortaya koyuyor. “Türkiye halkına, din ve ırk farkı gözetilmeksizin vatandaşlık bakımından Türk denir.” Bu ifade, ortak bir vatandaşlık bağına dayanıyor. “Türkiye sineması” ifadesinin tepki görmesindeki sebebin bu anlayıştan dolayı kaynaklandığı düşünülebilir. Türk kavramını yalnızca etnik bir kimlikle sınırlandırmak, kelimenin tarihsel ve vatandaşlık bağlamındaki kullanımını eksik değerlendirmek olur.

Türk sinemasını tercih ederek ifade ettiğimizde Türkiye’nin her bölgesinde çekilen filmlerimizin bir bütün olarak kültürümüzden geleneklerimizden iz taşıdığını daha çok algılayabiliyoruz. Karadeniz’de çekilen bir dizi ve Ege’de çekilen bir dizinin hikayeleri birbirinden çok farklı olabilir ama hiçbir ayrım gözetmeksizin her ikisi de bu ülkenin kültürel hafızasına katkıda bulunur. Farklılıkların varlığı, ortak bir mirasın oluşmasına engel değildir.
Bir film veya dizi, çekildiği ülkenin kültür ve geleneğini yansıtmak zorunda değildir. Ancak, globalde ülkemizde üretilen bir sanat olduğunu vurgulamak için bize ait olduğunu belirtmek zorundayız, çünkü dünya çapındaki başarılarımızı sunmamız gerekir. Zaten bu sebeple İngiliz filmi, Fransız filmi ve az önce bahsettiğim gibi Hint Filmi diyerek adlandırıyoruz.

Hangi ifadeyi kullandığımız kullanılan kelimelerden çok onlara yüklediğimiz anlamlarda saklı. Unutmamak gerekir ki asıl üzerinde düşünmemiz gereken mesele, hangi ifadenin ne kadar uygun olduğunu tartışmak değil, ülkemizi geliştirmek için özgün ve kaliteli hikayeler, izleyince tüylerimizi diken diken eden oyunculuklara ihtiyacımız olduğudur. Düşüncelerimizi açıkça ifade edebildiğimiz demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletinde; Türk sineması veya Türkiye sineması diyerek adlandırsak da bize değer katacak şey bir bütün olarak güzel içerikler çıkartabilmektir. Büyük krizin yaşandığı bu sektörü canlandırabilmemiz için öncelikle ayırt etmeden hep birlikte yaratıcılığımızı ortaya koyup kaliteli üretimlere destek olmalıyız.

