Nöbetçi Eczaneler
İran, 2015 nükleer anlaşmasının Avrupalı tarafları olan İngiltere, Fransa ve Almanya (E3) ile yürütülen nükleer müzakerelerin yeni turu için 25 Temmuz’da İstanbul’da görüşme yapmayı kabul etti.
İran devlet televizyonunun haberine göre, müzakereler dışişleri bakan yardımcıları düzeyinde gerçekleştirilecek. İran’ı, Mecid Tahtrevançi ve Kazım Garibabadi temsil edecek.
Geçmiş Görüşmelerin Devamı
Taraflar, en son 16 Mayıs’ta yine İstanbul’da bir araya gelmiş ve ABD ile İran arasında süren müzakerelere paralel olarak görüşmelere devam etme kararı almıştı. Bu yeni toplantının da önceki diplomatik temasların devamı niteliğinde olacağı bildirildi.
İsrail Saldırılarının Gölgesinde
ABD ve İran arasındaki müzakerelerin sürdüğü bir dönemde, İsrail’in 13 Haziran’da İran’a yönelik saldırıları görüşme sürecini sekteye uğratmıştı. Bu gelişmeler, taraflar arasındaki tansiyonu artırırken müzakerelerin yeniden başlaması diplomatik açıdan kritik önem taşıyor.
Tetik Mekanizması Endişesi
İran, Avrupa ülkelerinin 2015’teki anlaşmada yer alan ve “snapback (tetik mekanizması)” olarak bilinen maddeyi devreye sokmasından endişe ediyor. Bu mekanizma, BM yaptırımlarının otomatik olarak yeniden devreye girmesine olanak tanıyor ve süresi 18 Ekim 2025’te sona eriyor.
Eğer anlaşma şartlarında ilerleme sağlanamazsa, Avrupa ülkelerinin bu maddeyi işletebileceği düşünülüyor. İran ise, Avrupalı tarafların bu konuda hukuki dayanağa sahip olmadığını savunuyor.
2015 Anlaşması ve Süreç
İran ile BM Güvenlik Konseyinin 5 daimi üyesi ve Almanya, 14 Temmuz 2015’te İran’ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılması karşılığında yaptırımların kaldırılması üzerine bir anlaşmaya varmıştı. Ancak ABD, 2018’de tek taraflı olarak anlaşmadan çekildi ve yaptırımları yeniden devreye aldı.
Bunun ardından İran da taahhütlerini kademeli olarak durdurdu ve yüksek düzeyli uranyum zenginleştirme faaliyetlerine başladı. E3 ülkeleri ise İran’ın bu adımlarına karşılık olarak snapback maddesini işletme tehdidinde bulundu.