UAEA Yönetim Kurulu, İran'ı Eleştiren Karar Tasarısını Kabul Etti

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu, İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmediği ve UAEA ile yeterince işbirliği yapmadığı gerekçesiyle hazırlanan karar tasarısını kabul etti. ABD, Fransa, İngiltere ve Almanya tarafından sunulan karar tasarısı, Yönetim Kurulu’nda 19 üyenin “evet” oyu ile kabul edilirken, Rusya, Burkina Faso ve Çin “hayır” oyu kullandı. Oylamada 11 ülke ise çekimser kaldı.

Karar metninde, İran’ın UAEA’nın işbirliği çağrılarına gereken yanıtı vermediği ve 2019’dan bu yana Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi (NPT) Anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini tam anlamıyla yerine getirmediği ifade edildi. İran’ın özellikle nükleer materyalin silah veya patlayıcı cihazlara yönlendirilmediğinin doğrulanması konusunda Ajans’a yeterli bilgi ve işbirliği sunmadığı vurgulandı.

Kararda, beyan edilmemiş yerlerde tespit edilen nükleer materyaller ve faaliyetlerle ilgili olarak Ajans’ın İran’dan beklediği teknik ve inandırıcı açıklamaların halen sunulmadığı belirtildi. Bu durumun, UAEA’nın Güvence Denetimi Anlaşması’nın 12.C maddesi kapsamındaki yükümlülüklerin ihlali anlamına geldiği kaydedildi.

Ayrıca, Kapsamlı Güvence Denetimi Anlaşması’nın 19. maddesine atıf yapılarak, Ajansın nükleer malzemenin barışçıl amaçlar dışında kullanılmadığını doğrulamakta zorlandığı ifade edildi. UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi’nin, İran’ın nükleer programının tamamen barışçıl olduğuna dair güvence verememesinin ciddi kaygı yarattığı ve konunun Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin yetki alanına girdiği vurgulandı.

Kararda, İran’ın acilen şu adımları atması gerektiği de belirtildi:

Beyan edilmemiş iki bölgede tespit edilen insan kaynaklı uranyum parçacıklarının kaynağına ilişkin teknik ve inandırıcı açıklamalar sunmak.
Bu nükleer materyal ve bulaşmış ekipmanların mevcut konumlarını UAEA’ya bildirmek.
Ajansın talep ettiği tüm bilgi, belge ve yanıtları sağlamak.
UAEA’nın uygun gördüğü yer ve malzemelere erişim izni vermek.
Ajansın gerekli gördüğü örneklerin alınmasına izin vermek.