Nöbetçi Eczaneler
Hayat pahalılığı ve geçim sıkıntısı Türkiye genelinde derinleşirken, dar gelirli haneler için barınma krizi her geçen gün daha görünür hale geliyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, Türkiye’nin en yoksul illerinde yaşayanların gelirlerinin kiraları dahi karşılamakta yetersiz kaldığını ortaya koyuyor. Bu tablo, vatandaşları kredi ve borç sarmalına sürüklüyor.
TÜİK’in 2025 yılına ilişkin en güncel verilerine göre, Türkiye’nin en yoksul 10 ilinde kişi başına düşen gelir, asgari ücretin dahi altında seyrediyor. Bu nedenle birçok aile ya metrekare olarak oldukça küçük apart dairelere sığınmak zorunda kalıyor ya da altyapısı yetersiz, harabeye yakın evlerde yaşamını sürdürüyor.
Sobayla Isınan Evler, Eksik Altyapılar
Yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 170 bin TL ile 225 bin 999 TL arasında değişen illerde yoksulluk ve sosyal dışlanma riski dikkat çekici boyutlara ulaştı. Şanlıurfa ve Diyarbakır’da bu riskle yaşayanların oranı yüzde 66,3’e çıktı. Van, Muş, Bitlis ve Hakkari bölgesinde oran yüzde 57,8 olurken; Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan hattında yüzde 55,4 olarak ölçüldü.
Birçok ilde ortalama kiralar, hane gelirlerini geride bırakmış durumda. Ancak daha “uygun” fiyatlı evlerde de ciddi sorunlar bulunuyor. Isıtma sistemi olmayan, sobayla ısınılan, nemli ve bakımsız daireler dar gelirli ailelerin tek seçeneği haline geliyor.
Metrekareler Küçülüyor, Kiralar Yükseliyor
Ortalama kiraların 16 bin TL’nin üzerine çıktığı Şanlıurfa’da, ilan sitelerinde 30 metrekarelik, bahçe katında ve ısıtma sistemi bulunmayan bir ev için 6 bin TL talep ediliyor. Ortalama kiranın 22 bin TL’yi aştığı Diyarbakır’da ise 6 bin 500 TL’ye kiralık bir daire bulunabiliyor; ancak bu evler genellikle giriş katında, oldukça eski ve sobayla ısınıyor.
Her iki kişiden birinin yoksulluk riskiyle yaşadığı Van’da ise 1+0 bir daire için dahi 8 bin TL’yi gözden çıkarmak gerekiyor. Verilere göre Diyarbakır’da ortalama kira 22 bin 750 TL’ye ulaşırken, Van’da 17 bin 475 TL, Iğdır’da ise 18 bin 823 TL seviyesinde bulunuyor.
Borç Yükü Katlanıyor
Yoksullukla boğuşan bu iller, aynı zamanda ihtiyaç kredisi talebinin en hızlı arttığı bölgeler arasında yer alıyor. 2025 Kasım verilerine göre ihtiyaç kredilerinde en hızlı büyüme Tunceli’de görülürken; Ağrı’da yüzde 51,2, Ardahan’da yüzde 46,3, Muş’ta yüzde 39,7 ve Bingöl’de yüzde 37 artış kaydedildi. Şırnak, Bayburt, Iğdır, Siirt ve Bitlis de kredi artışında ilk 10’da yer aldı.
Borçların geri ödenememesi ise takipteki alacak rakamlarına yansıdı. 2025 yılında takipteki alacaklar Diyarbakır’da yüzde 220, Şanlıurfa’da yüzde 214, Van’da yüzde 219, Kars’ta yüzde 222, Bitlis’te yüzde 241 ve Erzurum’da yüzde 318 artış gösterdi.
Uzmanlara göre, yoksulluk kira borç sarmalının kırılabilmesi için gelir artışının yanı sıra sosyal konut politikalarının ve bölgesel desteklerin güçlendirilmesi gerekiyor. Aksi halde dar gelirli haneler için barınma ve borç krizi daha da derinleşebilir.