Nöbetçi Eczaneler
ABD’de uzay ve savunma alanında kritik bir rol üstlenen SpaceX, Çin bağlantılı yatırım iddiaları nedeniyle Washington’da yeniden tartışmaların merkezine oturdu. Reuters’a yansıyan bilgilere göre, Demokrat senatörler Elizabeth Warren ve Andy Kim, Pentagon’dan SpaceX hakkında acil bir güvenlik incelemesi yapılmasını talep etti.
Senatörler, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’e gönderdikleri mektupta, Çinli yatırımcıların SpaceX’te gizli biçimde pay sahibi olmuş olabileceğine dair iddiaların “ciddi bir ulusal güvenlik tehdidi” oluşturduğunu savundu. Mektupta, bu tür yatırımların askeri, istihbarat ve sivil altyapıları riske atabileceği uyarısı yapıldı.
Offshore Yapılarla Gizlenen Yatırım İddiası
Senatörler, basında yer alan haberler ve mahkeme ifadelerine dayanarak, Çin bağlantılı yatırımcıların Cayman Adaları ve Britanya Virjin Adaları gibi offshore merkezler üzerinden fon aktararak SpaceX hisselerine dolaylı yoldan erişmiş olabileceğini belirtti. Bu yapıların, gerçek yatırımcıların kimliğini gizlemek amacıyla kullanıldığı iddia ediliyor.
Dünyanın en zengin isimlerinden Elon Musk tarafından kurulan SpaceX, ABD’nin ulusal güvenlik mimarisinde kilit bir konumda bulunuyor. Şirket, askeri ve istihbarat uydularının fırlatılmasının yanı sıra, Pentagon tarafından da kullanılan Starlink uydu iletişim ağını işletiyor. Starlink, aynı zamanda Ukrayna’nın savunma altyapısına da destek sağlıyor.
FOCI Kuralları ve CFIUS Gündemi
Senatörler, SpaceX’te herhangi bir Çin ortaklığının tespit edilmesi halinde, ABD’de “Yabancı Mülkiyet, Kontrol veya Etki” (FOCI) olarak bilinen düzenlemelerin devreye girebileceğini vurguladı. Bu kurallar, hassas teknoloji ve bilgilerin yabancı aktörlerin etkisine girmesini önlemeyi amaçlıyor.
Mektupta Pentagon’dan üç kritik başlıkta açıklama talep edildi:
SpaceX’teki olası Çin sermayesinin kapsamı,
Şirketin FOCI yükümlülüklerine tabi olup olmadığı,
Yabancı yatırımların Committee on Foreign Investment in the United States (CFIUS) tarafından incelenip incelenmemesi gerektiği.
Senatörler, Savunma Bakanlığı’ndan 20 Şubat’a kadar yanıt beklediklerini de kayda geçirdi.
Delaware Davası ve 50 Milyon Dolarlık İade
İddiaların arka planında, Delaware’de görülen bir mahkeme davası da yer alıyor. Mahkeme kayıtlarına göre, geçtiğimiz yıl bir fon yöneticisinin, SpaceX hisselerini almak üzere kurulan bir fondan Çinli bir yatırımcıyı çıkarması hukuka uygun bulundu. Fon yöneticisi Iqbaljit Kahlon, halka açık Çinli bir şirket olan Leo Investments’ı sınırlı ortak olarak kabul etmişti. Ancak SpaceX, Çinli yatırımcı fonda kaldığı sürece hisselerin satın alınamayacağını bildirdi. Bunun üzerine Kahlon, yatırımcıyı fondan çıkardı ve 50 milyon doları iade etti.
xAI Satın Alması Endişeleri Artırdı
Senatörler ayrıca SpaceX’in kısa süre önce Musk’a ait xAI’yi satın almasının, şirketin faaliyet alanını daha da genişlettiğine dikkat çekti. Yapay zekâ, uzay teknolojileri, uydu interneti ve doğrudan mobil iletişim gibi alanların tek çatı altında toplanmasının, olası yabancı yatırımları daha da hassas hale getirdiği vurgulandı.
SpaceX cephesinden ise iddialara ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak gelişmeler, şirketin yalnızca ticari değil, aynı zamanda stratejik ve güvenlik boyutlarıyla da mercek altına alınmasına neden olmuş durumda.