Nöbetçi Eczaneler
İran‘da Aralık 2025’te başlayan ve ülke geneline yayılan protestoların ardından hayatını kaybedenlerin isimleri ilk kez açıklandı. İran Cumhurbaşkanlığı Ofisi tarafından yayımlanan rapora göre, olaylarda yaşamını yitiren 3.117 kişiden 2.986’sının kimlikleri netleştirilerek kamuoyuyla paylaşıldı.
Şeffaflık Politikası Kapsamında Yayımlandı
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın öncülük ettiği “şeffaflık, sorumluluk ve hesap verebilirlik” ilkeleri çerçevesinde hazırlanan rapor, hem sivillerin hem güvenlik güçlerinin ölümünü kapsıyor. Açıklamada, 131 kişinin kimliğinin henüz tespit edilemediği belirtilirken, bu kişilere dair incelemelerin devam ettiği aktarıldı.
Raporda dikkat çeken ifadelerden biri de, “Bu toprakların tarihsel düşmanları insanların hayatını sadece bir sayı gibi görürken, İran İslam Cumhuriyeti için her kayıp bir dünyadır.” değerlendirmesi oldu.
Protestolar Nasıl Başladı?
28 Aralık 2025’te yerel para birimi tümen’in döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların artması, başkent Tahran’daki Büyük Çarşı esnafının protestolarına yol açmış, kısa sürede bu tepkiler ülke geneline yayılmıştı.
Resmi ve Gayriresmî Kayıplar Arasında Farklılık
İran Şehit ve Gaziler Vakfı’nın 21 Ocak’ta yaptığı açıklamada, protestolar sürecinde 3.117 kişinin öldüğü bildirilmişti. Bu kişilerden 2.427’sinin “silahlı terör grupları” tarafından öldürülen siviller ve güvenlik güçleri olduğu, dolayısıyla “şehit” sayıldıkları ifade edilmişti.
Ancak ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) ise çok daha yüksek rakamlar açıklamış, protestolarda 6.713 kişinin hayatını kaybettiğini ve 49.000 kişinin gözaltına alındığını öne sürmüştü. İran makamları bu verileri doğrulamadı.
Toplumsal Hafıza ve Siyasi Yorum
Raporda ayrıca, yaşanan kayıpların sadece istatistiksel verilere indirgenmemesi gerektiği vurgulandı: “Her birinin ardında bir toplum ve bir dünya var. Bu acıları siyasi çıkarlar uğruna manipüle etmek, insani değerlerle bağdaşmaz.”