İran, BM Yaptırımları Geri Gelirse NPT’den Çekilmeyi Gündeme Aldı

İran Meclisi, Avrupa ülkelerinin “tetik mekanizması”nı devreye sokarak Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını yeniden uygulamaya koyması durumunda, Tahran’ın 1970’ten bu yana taraf olduğu Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’ndan (NPT) çekilmesini öngören bir yasa tasarısı üzerinde çalışıyor.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızai, bugün yapılan oturumda olası yaptırım senaryolarının tartışıldığını belirterek, “Komisyon üyelerinin çoğu, tetik mekanizmasının işletilmesi durumunda hükümetin NPT’den çekilmesini zorunlu kılacak bir yasa tasarısının hazırlanmasını önerdi. Taslak üzerinde çalışmalar sürüyor,” dedi.

2015 Anlaşması ve Tetik Mekanizması

İran ile BM Güvenlik Konseyinin 5 daimi üyesi ve Almanya arasında 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşma, İran’ın nükleer faaliyetlerini sınırlaması karşılığında yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu. Ancak ABD, 2018’de anlaşmadan tek taraflı olarak çekildi ve İran’a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya başladı.

Bu adımın ardından İran, Avrupa ülkelerinden telafi edici önlemler beklese de beklenen adımlar atılmayınca, Tahran nükleer taahhütlerini kademeli olarak durdurdu ve yüksek düzeyli uranyum zenginleştirme faaliyetlerine başladı.

Anlaşmanın Avrupalı tarafları olan İngiltere, Fransa ve Almanya (E3), İran’ın yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle, “snapback” olarak bilinen BM yaptırımlarını yeniden devreye sokabilecek mekanizmayı işletme tehdidinde bulunuyor. Bu mekanizmanın yürürlüğe sokulabileceği sürecin 18 Ekim’de sona ereceği belirtiliyor.

Diplomasi İstanbul’da Devam Ediyor

İran, İngiltere, Fransa ve Almanya arasında 25 Temmuz’da İstanbul’da yapılan görüşmelerde taraflar, diplomatik temasların sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı. Ancak İranlı yetkililer, olası bir yaptırım geri dönüşü durumunda NPT üyeliğini yeniden değerlendireceklerini daha önce kamuoyuna duyurmuştu.