Nöbetçi Eczaneler
İsrail’in Ekim 2023’te başlattığı Gazze savaşı, yalnızca insani boyutuyla değil, ekonomik maliyetiyle de dikkat çekiyor. İsrail Merkez Bankası verilerine göre savaşın toplam ekonomik bedeli yaklaşık 352 milyar şekel (112 milyar dolar) seviyesine ulaştı.
Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısının 72 bini aştığı belirtilirken, bazı bağımsız araştırmacılar bu sayının 75 binin üzerinde olabileceğini savunuyor.
112 Milyar Dolarlık Toplam Yük
İsrail Merkez Bankası’nın hesaplamalarına göre 352 milyar şekellik toplam maliyet şu kalemlerden oluşuyor:
243 milyar şekel (77 milyar dolar) doğrudan savunma harcamaları
33 milyar şekel (10,5 milyar dolar) emlak vergisi tazminat fonu
57 milyar şekel (18 milyar dolar) sivil harcamalar
19 milyar şekel (6 milyar dolar) faiz ödemeleri
İsrail ordusunun eski baş askeri ekonomi danışmanı Gil Pinchas, 2025 başında yalnızca Gazze savaşının maliyetini 150 milyar şekel (48 milyar dolar) olarak tahmin etmişti. Bu hesaplamaya göre günlük ortalama maliyet 300 milyon şekel (96 milyon dolar) seviyesinde.
Mühimmat Harcamaları Ne Kadar?
Pinchas’a göre savaşın başlangıcından bu yana mühimmat için 340 milyar şekel (108 milyar dolar) harcandı. Ancak bu tutarın tamamının Gazze’de kullanılmadığı, önemli bir bölümünün İsrail savunma sanayisinden yapılan alımlara gittiği belirtiliyor.
Orta Doğu’daki diğer operasyonlara dair veriler de fikir veriyor. Örneğin The Wall Street Journal’ın tahminlerine göre İran’la yaşanan çatışma sürecinde İsrail’in günlük maliyeti 200 milyon doları buldu. Kullanılan füze savunma sistemlerinde her bir önleme füzesinin maliyetinin 700 bin ila 4 milyon dolar arasında değiştiği belirtiliyor.
Ayrıca 2024’te Lübnan’daki Hizbullah’a yönelik iletişim altyapısı saldırısının İsrail hazinesine yaklaşık 1 milyar şekel (318 milyon dolar) yük getirdiği bildirildi.
Rezerv Askerlerin Ekonomiye Etkisi
Savaşın en ağır ekonomik sonuçlarından biri insan kaynağı üzerinden ortaya çıktı. İsrail’in 465 bin kişilik rezerv gücünün 300 binden fazlası savaşın ilk yılında Gazze’ye sevk edildi. Buna ek olarak 170 bin aktif görevli asker sahadaydı.
Maliye Bakanlığı verilerine göre yalnızca rezerv kuvvetlere 70 milyar şekel (22,3 milyar dolar) harcandı. 2025 yılı için düzenli ordunun maliyeti ise 15,37 milyar şekel (4,9 milyar dolar) olarak hesaplandı.
İsrail Merkez Bankası, bir rezerv askerin bir aylık hizmet süresinin ekonomide yaklaşık 38 bin şekel (12 bin 100 dolar) üretim kaybına yol açtığını tahmin ediyor.
Uzun Vadeli Etki
İsrail basınından Haaretz’te yayımlanan analizlere göre savaşın ve artan askeri bütçenin önümüzdeki on yılda toplam maliyetinin en az 500 milyar şekele (159 milyar dolar) ulaşabileceği öngörülüyor.
Uzmanlara göre yüksek savunma harcamaları, artan borçlanma ve rezerv kaybı, İsrail ekonomisi üzerinde uzun vadeli baskı oluşturabilir. Ekonomik yükün büyümesi, bütçe dengeleri ve kamu harcamaları üzerinde yeni tartışmaları da beraberinde getiriyor.