Nöbetçi Eczaneler
Irak’ta kasım ayında yapılan parlamento seçimlerinden birinci çıkan Şii Koordinasyon Çerçevesi (CF), eski başbakan Nuri el-Maliki’yi yeniden başbakanlığa taşımakta kararlı görünüyor. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın sert uyarıları ve koalisyon içindeki görüş ayrılıkları, süreci çıkmaza sürüklüyor.
Trump, ocak ayı sonunda yaptığı açıklamada, Maliki’nin yeniden başbakan olması halinde Irak’a yönelik ABD yardımlarının kesileceğini duyurmuştu. ABD yönetimi, Maliki’yi İran’ın Irak’taki etkisinin bir parçası olarak görüyor ve bu durumun Washington’un bölgesel stratejisini zayıflatacağından endişe ediyor.
Koordinasyon Çerçevesi İçinde Ayrışma
2021 yılında kurulan ve Irak Meclisi’ndeki en büyük Şii blok konumunda bulunan Koordinasyon Çerçevesi, gevşek yapısı nedeniyle Maliki konusunda ortak bir tutum sergileyemiyor. Koalisyon içinde bazı gruplar ABD baskısına rağmen Maliki’de ısrar ederken, bazı isimler ise alternatif bir adayın zorunlu hale geldiğini savunuyor.
Koordinasyon Çerçevesi, hafta sonu yayımladığı açıklamada başbakan seçiminin “Irak’ın iç meselesi” olduğunu vurgulayarak dış müdahalelere karşı çıktı. Bu açıklama, Maliki’ye yakın grupların ağırlığını koruduğunu gösterdi.
Ancak Ammar el-Hekim, Haydar el-İbadi ve bazı Şii liderler, Maliki’nin seçilmesi halinde ciddi ekonomik sonuçlar doğabileceği uyarısında bulundu.
Cumhurbaşkanlığı Düğümü Süreci Tıkıyor
Irak Anayasası’na göre, önce cumhurbaşkanının seçilmesi, ardından en büyük blok adayının hükümeti kurmakla görevlendirilmesi gerekiyor. Ancak Kürt siyasi partileri arasında yaşanan anlaşmazlıklar da süreci yavaşlatıyor.
Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB), cumhurbaşkanlığı için ortak aday üzerinde uzlaşabilmiş değil. Bu nedenle, başbakanlık süreci teknik olarak da ilerleyemiyor.
Ayrıca Sünni bloktan Maliki’ye karşı olan isimlerin, Meclis’te yeterli sayıya ulaşarak oturumları boykot edebileceği ve seçim için gerekli çoğunluğu engelleyebileceği belirtiliyor.
ABD’nin Ekonomik Kaldıracı
ABD, Irak’tan çekilmiş olsa da ekonomik alandaki etkisini sürdürüyor. Irak petrol gelirlerinin ABD Merkez Bankası üzerinden aktarılması, Washington’a güçlü bir koz sağlıyor. Trump’ın, Irak petrol gelirlerini koruyan başkanlık kararını yenilememesi halinde ülke ekonomisinin ciddi bir krize sürüklenebileceği ifade ediliyor.
Bu senaryo, kamu maaşlarının ödenememesi ve ekonomik sistemin durma noktasına gelmesi anlamına geliyor. Bu nedenle Maliki’ye yakın çevrelerin ABD ile teması sürdürdüğü ve veto kararının kaldırılması için girişimlerde bulunduğu belirtiliyor.
Alternatif Senaryo: Sudani İkinci Dönem mi?
Koordinasyon Çerçevesi içindeki bazı çevreler, mevcut Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani’nin ikinci bir dönem için aday gösterilmesini de seçenekler arasında tutuyor. Sudani’nin ABD ile dengeli ilişkiler yürütmesi, bu ihtimali güçlendiren unsurlar arasında gösteriliyor.
Irak’ta başbakanlık krizi, hem iç siyasi dengeler hem de ABD’nin tutumu nedeniyle önümüzdeki haftalarda daha da sert tartışmalara sahne olacak gibi görünüyor.