Nöbetçi Eczaneler
İran, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile Eylül 2025’te imzalanan ve nükleer denetimlerin yeniden başlatılmasını öngören Kahire Anlaşması’nı resmen feshettiğini açıkladı. Karar, UAEA Yönetim Kurulu’nun, İran’dan zenginleştirilmiş uranyum stoklarına ve saldırıya uğrayan nükleer tesislere ilişkin bilgi ve erişim talep eden tasarıyı onaylamasının ardından geldi.
“İyi niyetimize karşılık verilmedi”
Yarı resmi Tesnim Haber Ajansı’na göre, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, söz konusu kararı İngiltere, Fransa, Almanya ve ABD’nin sunduğu tasarının “İran’ın iyi niyetini hiçe saydığını” belirterek duyurdu.
Erakçi, “Bu ülkeler, UAEA’nın bağımsızlığını zedeliyor, iş birliği sürecini baltalıyor. Ağustos ayında BM yaptırımlarını gündeme getiren bu aktörlerin varlığıyla Kahire Mutabakatı zaten fiilen geçersiz hale gelmişti” dedi.
Erakçi ayrıca, UAEA Genel Direktörü Rafael Mariano Grossi’ye gönderilen resmi mektupta, anlaşmanın feshedildiği bildirildiğini aktardı.
UAEA: İran, acilen iş birliği yapmalı
Viyana’dan gelen bilgilere göre, UAEA Yönetim Kurulu’nda onaylanan kararda şu noktalar öne çıktı:
5 aydan fazla süredir denetime tabi tutulmayan zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ciddi endişe kaynağı olduğu vurgulandı.
İran’a, saldırıya uğrayan nükleer tesislere erişim sağlama ve uranyum stokları hakkında bilgi verme çağrısı yapıldı.
UAEA Başkanı Grossi’den, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması (NPT) ve yeniden yürürlüğe giren BM kararları uyarınca İran’ın yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine ilişkin rapor sunması talep edildi.
İran, 2003’te imzaladığı ancak uygulamayı bıraktığı Ek Protokol’ü derhal ve tam olarak uygulamaya çağrıldı.
Kahire Anlaşması neydi?
İran, Eylül 2025’te Kahire’de UAEA ile imzaladığı anlaşmayla, askıya aldığı denetimleri yeniden başlatmayı kabul etmişti. Anlaşma, özellikle İsrail’in askeri operasyonları ve Tahran-Washington hattındaki tansiyonun yükseldiği bir dönemde gerilimi düşürücü diplomatik adım olarak öne çıkmıştı.
Ancak Batılı ülkelerin BM Güvenlik Konseyi’nin 2231 sayılı kararına dayanarak “snapback” (otomatik yaptırım dönüşü) sürecini başlatmasıyla İran anlaşmayı fiilen askıya almıştı.
Yeni kriz kapıda mı?
İran’ın Kahire Anlaşması’nı resmen feshetmesiyle birlikte, nükleer anlaşmalar etrafındaki uluslararası diplomatik süreç yeni bir belirsizlik dönemine girdi. UAEA’nın denetim mekanizmalarına erişimin kaybolması, özellikle zenginleştirilmiş uranyum stoklarına ilişkin şeffaflık endişelerini artırıyor.
Uzmanlar, İran’ın bu kararıyla birlikte nükleer programına dair daha az uluslararası denetim, daha fazla izolasyon ve potansiyel olarak yeni yaptırımlar sürecinin devreye girebileceğine dikkat çekiyor.