Nöbetçi Eczaneler
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını geri getirebilecek “snapback” mekanizmasını işletme kararını “hukuka aykırı, haksız ve temelsiz” olarak değerlendirdi. Erakçi, Tahran’ın bu adıma uygun bir karşılık vereceğini vurguladı.
İran resmi ajansı IRNA’nın aktardığına göre, telekonferans yoluyla gerçekleştirilen görüşmede İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ve AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, İranlı mevkidaşlarıyla bir araya geldi. Avrupalı taraflar, BM Güvenlik Konseyi’ne resmi başvuru yapacaklarını bildirirken, 30 günlük süreçte diplomatik çözüm arayışına açık olduklarını ifade etti.
“Uydurma kriz yaratıyorlar”
Erakçi, İran’ın bugüne kadar nükleer anlaşmada diplomasiye bağlı kalarak sorumlu ve iyi niyetli bir tavır sergilediğini belirtti. Ancak Avrupa’nın bu kararıyla süreci çıkmaza soktuğunu kaydeden Erakçi, “Ulusal haklarımızı korumak için gereken yanıtı vereceğiz. Avrupalıların bu yanlış adımı düzeltmelerini umuyoruz” dedi.
Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan yazılı açıklamada, E3 ülkelerinin hukuki dayanağı olmayan bu girişiminin Tahran ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) arasındaki işbirliğini ciddi şekilde zayıflatacağı uyarısı yapıldı. Açıklamada, “Üç ülkenin provokatif kararı, BM Güvenlik Konseyi’nin güvenilirliği üzerinde de ağır sonuçlar doğurabilir” ifadeleri yer aldı.
BM yaptırımları nasıl geri gelebilir?
Nükleer anlaşmayı destekleyen 2231 sayılı BM Güvenlik Konseyi kararı uyarınca, taraf ülkelerden biri İran’ın anlaşmaya uymadığı gerekçesiyle şikâyette bulunabiliyor. Şikâyetin ardından 30 gün içinde yeni bir karar alınmazsa, 2015 anlaşmasıyla kaldırılan yaptırımlar otomatik olarak yürürlüğe giriyor.
Bu durumda 2006-2010 yıllarında kabul edilen kararlarla getirilen yaptırımlar yeniden geçerli olacak. Bunlar arasında silah ambargosunun yeniden başlaması, İran’ın nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip füze geliştirmesinin yasaklanması ve yüzlerce kişi ile kuruluşa yönelik mali ve seyahat kısıtlamaları bulunuyor.
Avrupa’nın gerekçesi
İngiltere, Fransa ve Almanya, ABD’nin 2018’de tek taraflı olarak çekilmesinden sonra uygulanamayan nükleer anlaşmada İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmediğini öne sürerek snapback mekanizmasını devreye sokma kararı almıştı. Ancak Tahran, bu iddiayı reddederek Avrupa’nın uzun süredir kendi yükümlülüklerini ihlal ettiğini savunuyor.