Nöbetçi Eczaneler
Türk Uyku Tıbbı Derneği Başkanı Prof. Dr. Zeynep Zeren Uçar, gençlerde yaygınlaşan uyku düzensizliğine karşı sabah güneşi önerisinde bulundu. Uçar, “Sabah güneşi tek başına ilaç gibi, melatonin hormonunun düzenli salgılanmasını sağlıyor” dedi.
Son yıllarda özellikle 16-22 yaş arası gençlerde uyku bozukluğu ve düzensizliği ciddi oranda artmış durumda. Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi olan Prof. Dr. Uçar, gençlerin geç yatıp geç kalktığını, bunun da “sosyal jetlag” denilen duruma yol açtığını vurguladı.
“Melatonin Gecikiyor, Uyku Bozuluyor”
Uçar, “Sabah saat 11.00’e kadar sadece 30 dakika güneş ışığına maruz kalmak bile melatonin hormonunun gece saat 21.00’den itibaren salgılanmasına yardımcı olur” diyerek şunları söyledi:
“Güneş ışığı, vücut saatini senkronize eden en güçlü doğal etkendir. Sabah güneşi olmazsa melatonin salgısı gecikir ve uykuya geçiş zorlaşır. Bu da gençlerde gün içi yorgunluk, dikkat eksikliği ve sosyal izolasyona yol açabiliyor.”
“Sosyal Jetlag” Nedir?
Uçar, geç yatıp geç kalkma alışkanlığının sosyal hayata da zarar verdiğini belirterek şu bilgileri verdi:
“Gece uyuyamayan gençler, ertesi gün geç kalkıyor, okul ve iş hayatları sekteye uğruyor. Bu da zamanla sosyal çevrelerinden kopmalarına, zihinsel ve fiziksel yorgunluğa neden oluyor. Özellikle ergenlik sonrası dönemde bu durum yaygın.”
Tedavi Edilebilir Bir Sorun
Uçar, sosyal jetlagın tedavi edilebilir olduğunu ve 4 ila 6 hafta arasında uyku eğitimiyle olumlu sonuçlar alındığını belirtti.
Tedavi için önerilen bazı adımlar şunlar:
Her gün aynı saatte yatmak ve uyanmak (en geç 23.00 – 08.00 arası)
Gece 21.00 sonrası mavi ışıktan kaçınmak (telefon, tablet, TV)
Gündüz saatlerinde açık havada zaman geçirmek
Sabahları güneş ışığına çıkmak
Yatmadan önce rahatlatıcı aktiviteler yapmak (kitap okumak, hafif müzik)
Gençlerin Hayatını Etkiliyor
20 yaşındaki Batuhan Bulut, geçirdiği bir kazanın ardından uyku düzeninin tamamen bozulduğunu ve geceleri sabaha kadar uyuyamadığını anlattı.
“Sabah 6’da yatıyorum, öğleden sonra 16.00’da kalkıyorum. Gündüzüm yok, sosyal hayatım yok. Arkadaşlarımla vakit geçirmeyi özledim” dedi.
Uçar, bu tür durumların gençlerin hem akademik hem sosyal hayatlarını olumsuz etkilediğini, ancak bilinçli bir tedaviyle uyku düzeninin geri kazanılabileceğini vurguladı.